Fietsroute Nes

Over Nes

In Nes komt al het goede van het Amelander verleden en heden samen. In het dorp treft u zowel een aantal fraaie commandeurswoningen aan, als ook een modern winkel- en uitgaanscentrum.

Kern van het dorp is de wandelzone in de Van Heeckerenstraat, waar het ‘s zomers in de winkeltjes en op de terrasjes gezellig druk is. Vlakbij de wandelzone staat op de hoek van de Rixt van Doniastraat een van de oudste huizen van Ameland (anno 1625). Hierin is nu een delicatessen zaak gevestigd.

Zeebaken

Met de kerktoren van Nes is iets vreemds aan de hand. De toren staat namelijk volledig op zichzelf en is niet verbonden met een kerk. De verklaring is niet zo moeilijk. Net als de toren van Ballum diende deze toren niet als kerktoren, maar als zeebaken. Op de torenmuur zijn twee jaartallen aangebracht, die verschillende bouwfasen aangeven. Het onderste gedeelte werd in 1666 gebouwd, het bovenste in 1732. Een gedenksteen boven de deur meldt ons dat de toren in 1890 werd gerestaureerd. Evenals in Ballum werd ook hier het wapen boven de deur in de Franse tijd er afgeslagen. Alleen zijn we in dit geval zo gelukkig dat deze steen in het arrestantenhok onder de toren is terug gevonden. Deze steen wordt nu, weliswaar zwaar beschadigd, in de Oudheidkamer in Hollum bewaard.

R.K. St. Clemens

Nes beschikt over drie kerken, waarvan de Rooms-Katholieke Kerk het meest opvalt. De beroemde bouwmeester Cuypers, die o.a. verantwoordelijk was voor de bouw van het Centraal Station in Amsterdam, leverde in 1878 het ontwerp voor deze kerk. Omdat hij graag het unieke karakter en de 

samenhang van de Noordzeecultuur in het ontwerp tot uitdrukking wilde brengen, liet Cuypers zich inspireren door Noorse stavekerkjes. Het is dan ook niet toevallig dat de kerk gewijd is aan de beschermheilige van de schippers, St. Clemens.
Doopsgezinde Vermaning
De Doopsgezinde Vermaning is veel minder opvallend. Wie dit kleine kerkje, dat ’s zomers vrijwel geheel achter prachtige bloemen verscholen gaat, weet te vinden zal onmiddellijk door haar charme worden gegrepen.
Hervormde Kerk
De derde kerk die Nes rijk is, is de Nederlands Hervormde kerk die zich in het centrum aan het Kerkplein bevindt.
Beeld Kardinaal de Jong
Op de kruising van de Kardinaal de Jongweg met de Burgemeester Waldaweg staat het beeld van Kardinaal de Jong. Het beeld is vervaardigd door de Friese kunstenaar Frans Ram.
Het brandspuithuisje
Rond 1913 verrezen in alle vier dorpen op Ameland brandspuithuisjes. Deze huisjes deden dienst als bergplaats voor de brandspuiten. Het brandspuithuisje in Nes is al die jaren bewaard gebleven. Het is nu een monument en volledig gerestaureerd. Het huisje is vrij toegankelijk en op authentieke wijze ingericht.
Korenmolen ‘De Phenix’
Iets buiten Nes staat de achtkantige monnikmolen De Phenix uit 1880. De molen is eigendom van de gemeente en produceert nog altijd meel voor de Amelander bakkers. In een aantal horecagelegenheden worden pannenkoeken van Amelander meel gebakken.
Natuurcentrum
In het Natuurcentrum Ameland aan de Strandweg worden door middel van maquettes, diorama’s en een zeeaquarium alle aspecten van de Amelander natuur belicht. Sinds enkele jaren beschikt het Natuurcentrum over een wel heel bijzondere expositieruimte: een replica van een blauwe vinvis.
De Vleyen
Achter het Natuurcentrum ligt het recreatieterrein De Vleyen. Met de vele speelterreinen, klauterbanen, meertjes en poeltjes staat dit gebied garant voor vele uren speelplezier.
Jachthaven Nes
Bij Nes, ligt de jachthaven van het eiland. De jachthaven wordt beheerd door Stichting Jachthaven het Leyegat en is geopend van 1 april tot 1 november. Bij laagwater is de haven alleen voor kleine schepen aan te varen. Droogvallen kan op verschillende plekken, bijvoorbeeld ten oosten van de jachthaven. De haven heeft drijvende steigers met stroomvoorziening, een havenkantoor met meteo- en getijde-informatie en sanitaire voorzieningen.
Badstrand Nes
Het badstrand in Nes is ‘the place to be’. Vele evenementen vinden plaats op dit strand. De smalle goudgele zandstrook nodigt uit om heerlijk te zonnen of te luisteren naar het ruizen van de golven of te zwemmen in zee. Het strand is al jaren bekroond met de blauwe vlag, een garantie voor een schoon en mooi strand. Op de agenda aan de rechterzijde van deze pagina staan de badtijden vermeld. Bij het strandpaviljoen en bij de medewerkers van Lifeguard zijn strandrolstoelen beschikbaar zodat mensen met een beperking ook kunnen genieten van het strand en het water. Deze strandrolstoelen zijn het gehele jaar te gebruiken.

De start van de fietsroute is nabij de ingang naar de schuur van staatsbosbeheer aan Ballumerweg

25 oktober 2020 17:14

Fietsroute Nes

  • Afstand 12.77 km
  • Tijd 42 min
  • Snelheid 18.7 km/h
  • Min altitude 0 m
  • Top 5 m
  • Klim 28 m
  • Aflopend 30 m
  • Distance Instructions

Fietsroute Nes

  • Afstand 12.77 km
  • Tijd 42 min
  • Snelheid 18.7 km/h
  • Min altitude 0 m
  • Top 5 m
  • Klim 28 m
  • Aflopend 30 m
(0)
25 oktober 2020 17:14
adminxl

1. Start fietsroute Nes

Altitude: 2 m
Adres: Ballumerweg 25, 9163 GA Nes, Nederland

Onze route start op de Ballumerweg in Nes nabij de opgang naar het kantoor van Staatsbosbeheer.

We fietsen richting het dorp en gaan de eerste weg links.

2. Elektriciteitscentrale

Altitude: 4 m
Adres: Ballumerweg 38, 9163 GB Nes, Nederland

Aan de linkerkant van het parkeerterrein ligt de brandweerkazerne van Nes. In 1953 gebouw als elektriciteitscentrale voor heel Ameland.

3. Katteplas

Altitude: 3 m
Adres: Ballumerweg 34, 9163 GB Nes, Nederland

Aan de rechterkant, verscholen achter het gebouw van de KNRM ligt de Katteplas. Deze plas is in 1929 gegraven voor zandwinning voor de zeedijk van Nes-Buren en is later gebruikt voor de koelwatervoorziening van de elektriciteitscentrale.

We keren om en gaan terug de Ballumerweg. We slaan vervolgens links af en fietsen naar het dorp.

4. Möllensdiekje

Altitude: 3 m
Adres: Ballumerweg 19, 9163 GA Nes, Nederland

Aan de rechterkant even voorbij de kruising ligt het Möllensdiekje. Dit dijkje is zo genoemd omdat hier tot in de 18e eeuw een molen heeft gestaan.

5. Òde Möllenshiem

Altitude: 3 m
Adres: Ballumerweg 17, 9163 GA Nes, Nederland

Aan de rechterkant nabij het Möllensdiekje stond vroeg de molen Òde Möllenshiem. De molen die hier heeft gestaan stond er al vóór 1665 en is in 1761 afgebroken.

6. Burgemeester Walda Scholengemeenschap

Altitude: 4 m
Adres: Ballumerweg 24, 9163 GB Nes, Nederland

Na de oorlog (1947) werd een oorlogsbarak, die bij de lichtwachterswoningen van de vuurtoren stond, in Nes geplaatst. Hierin werd de eerste ULO school van Ameland gevestigd. Later is het tegenwoordige gebouw naast de barak gebouwd. Deze school is gebouwd door de toewijding van de toenmalige burgemeester R. Walda en heet daarom burgemeester Walda Scholengemeenschap.

7. Walviskaken

Altitude: 4 m
Adres: Nes, Ballumerweg, 9163 GA Nes, Nederland

Voor de school staan walviskaken van een blauwe vinvis van 27,5 meter. Afkomstig van Antartica en in 1959 meegebracht door walvisvaarder Cor Gransbergen.

We fietsen de tweede straat linksaf de Schoolstraat in.

8. Oude rooms katholieke begraafplaats

Altitude: 4 m
Adres: Schoolstraat 20, 9163 GA Nes, Nederland

Links ligt de oude rooms katholieke begraafplaats die tot 1914 gebruikt is.

Omstreeks 1630 werd de bierbrouwerij aan de Ballumerweg verbouwd tot kerk. Nu hadden de katholieken weer een eigen kerk op Ameland. Petrus Maillart celebreerde de eerste Heilige Mis in de nieuwe kerk, die gewijd werd aan St. Clemens. Tot 17 juli 1878 is dit gebouw als kerk in gebruik geweest. Pastoor Scholten wilde de nieuwe kerk in 1878 bouwen op de plek van de oude kerk, of althans er dichtbij. En wel omdat het kerkhof daar ook lag en de katholieken vanuit het westeind niet nog verder zouden behoeven te lopen. Toen de herbouw op de oude plek niet mogelijk bleek, is de kerk aan de oostkant van Nes gebouwd.

Kampeerboerderij “de Postduif" staat nu op de plaats van de voormalige Rooms-Katholieke kerk. Dit is de boerderij achter de voormalige Openbare Basisschool `t Honnedûn thans huisartsenpraktijk de Skoal).

9. Huisartsenpraktijk de Skoal

Altitude: 4 m
Adres: Schoolstraat 1, 9163 GE Nes, Nederland

10. De Hónnedunen

Altitude: 4 m
Adres: Duinweg 7, 9163 GH Nes, Nederland

De Hónnedunen liggen links. Hoek Duinweg/Klaas Goumaweg.

Aan het einde van de Schoolstraat rechtsaf de Duinweg langs. We komen uit op de Strandweg en fietsen rechtsaf.

11. Strandweg

Altitude: 4 m
Adres: Ballumerweg 2, 9163 GB Nes, Nederland

De strandweg heette vroeger Badweg.

We steken het kruispunt over en gaan de Rixt van Doniaweg in.

12. Rixt van Donia

Altitude: 4 m
Adres: Rixt van Doniastraat 18, 9163 GR Nes, Nederland

Rixt van Donia was de echtgenote van Watze van Cammingha († 1668).

Zij regeerde als voogdes voor haar zoon Frans Duco van 1668 tot 1674. Na de dood van Frans Duco van Cammingha was zij van 1680 tot haar dood in 1681 "Erf- en Vrijvrouwe van Ameland". Zij werd ook wel Maaikemoi genoemd. Haar erfgenamen, de familie Thoe Schwartsenberg en Hohenlansberg, verkochten in 1704 de Vrije Heerlijkheid Ameland aan prinses Henrietta Amalia van Anhalt-Dessau. Deze kocht het voor haar toen nog niet volwassen zoon Johan Willem Friso, prins van Oranje Nassau en erfstadhouder van Friesland, voor 170.000 Caroli gulden.

Koning Willem Alexander is als nazaat dan ook nog steeds vrij- en erfheer van de Heerlijkheid Ameland.

13. Epke van der Geest

Altitude: 4 m
Adres: Rixt van Doniastraat 16, 9163 GR Nes, Nederland

De Epke van der Geeststraat (eerste straat links) is genoemd naar wethouder en raadslid E. van der Geest.

14. Openbare lagere school

Altitude: 5 m
Adres: Rixt van Doniastraat 16, 9163 GR Nes, Nederland

Het gebouw op nr. 16 was een openbare lagere school. De school is 1880 gebouwd voor ƒ10.400,- door Foppe de Jong en in 1884 en 1895 verder uitgebreid. Hoofdonderwijzer in deze periode was Fedde D. le Febre, de dichter van het Amelandse volkslied. Later werd dit gebouw gebruikt als gymnastieklokaal, daarna is het Natuurmuseum er in ondergebracht. Daarna kunstgalerie "De Oude School" en nu Sake Store.

15. Commandeurswoning

Altitude: 5 m
Adres: Rixt van Doniastraat 13, 9163 GP Nes, Nederland

Het huis op nr. 13 is een zgn. commandeurswoning. Een commandeur was de kapitein op een walvisvaarder naar Groenland en Straat Davis. In de 18e eeuw verdiende men op Ameland hier goed geld mee en in die tijd zijn veel nieuwe huizen gebouwd in deze specifieke "Amelander" stijl. De meeste tussen 1660-1760.

Let op de twee uitstekende richels (waterlijsten) in de gevel, de hijshaak en het kleine raampje dat vroeger als overdrukventiel dienst deed, zodat de dakpannen bij storm op het onbeschoten dak bleven liggen.

16. Pastorie

Altitude: 5 m
Adres: Rixt van Doniastraat 9, 9163 GP Nes, Nederland

Het pand op nr. 11 was tot 1933 de pastorie van de Doopsgezinde Gemeente in Nes.

17. Oudste huis van Nes

Altitude: 5 m
Adres: Rixt van Doniastraat 8, 9163 GR Nes, Nederland

Het huis met nr. 8 is gebouwd in 1625. Het is het oudste huisje van Nes en het is het enige met een Noord-Hollandse gevel met klimmende pilasters op het eiland.

Veel gebruikelijker op Ameland zijn de zogenaamde Commandeurswoningen.

18. De toren

Altitude: 5 m
Adres: Torenstraat 2, 9163 HE Nes, Nederland

De toren is in 1664 gebouwd als zeebaken. Daarom staat hij ook op deze hoge plek in het dorp. Deze plek heet nu Torenshoogte. In 1732 is de toren verhoogd tot de huidige hoogte. Tijdens de Franse overheersing moest in 1798 het wapen boven de deur eruit gehakt worden. De wapensteen met vier wapens van de Oranjes is gelukkig bewaard gebleven en is te bezichtigen in Museum Sorgdrager te Hollum.

We fietsen via de Afslag de Reeweg in tot het politiebureau.

19. Visafslag

Altitude: 5 m
Adres: Reeweg 38, 9163 GV Nes, Nederland

De ruimte aan de linkerzijde van de Reeweg, tussen de van Heeckerenstraat en de Burgemeester Bolomeystraat, was vroeger de visafslag van Nes. De vis van de vissersboten werd hier in 't openbaar per afbod (gemijnd) verkocht. Hotel de Jong heette heel vroeger logement "De Goede Visserij".

20. Oude Gemeentehuis

Altitude: 5 m
Adres: Rixt van Doniastraat 2, 9163 GR Nes, Nederland

Galerie Philadelphia werd in 1900 gebouwd als gemeentehuis en is tot 1975 als zodanig in gebruik geweest. Slechts het wapen boven de toegangsdeur herinnert nog daaraan. Het is gebouwd door Foppe de Jong voor de prijs van ƒ4884,-.

In 1837 werd het eerste gemeentehuis hier gebouwd. Tot 1828 werd Ameland bestuurd vanuit het Slot te Ballum. Na 1975 werd het gebouw gebruikt als kantoor voor de V.V.V. Ameland.

21. Geboortehuis van kardinaal De Jong

Altitude: 5 m
Adres: Reeweg 34, 9163 GV Nes, Nederland

Winkel 'De Afslag' op nummer 34 is het geboortehuis van kardinaal De Jong.

22. Waterstaatshuis

Altitude: 4 m
Adres: Reeweg 23, 9163 GT Nes, Nederland

In 1876 is het pand op nummer 23 gebouwd als 'Waterstaatshuis' door Foppe de Jong.

Tijdens het koninklijk bezoek in 1925 logeerde de koninklijke familie in dit pand.

23. Kardinaalshuis

Altitude: 5 m
Adres: Reeweg 17, 9163 GT Nes, Nederland

Het pand op Reeweg nummer 17 wordt het kardinaalshuis genoemd omdat, als kardinaal De Jong op Ameland was, hij hier logeerde.

Na het politiebureau linksaf de Burgemeester Waldaweg op.

24. De Vermaning

Altitude: 5 m
Adres: Vermaningspad 1, 9163 JD Nes, Nederland

Het Vermaningspad leidt u naar de vermaning. Het woord "vermaning" is typerend voor de Doopsgezinden, die de godsdienstoefeningen als vermaning ondergingen. Ook het kerkgebouw wordt zo genoemd. De doopsgezinde kerk van Nes is de oudste doopsgezinde kerk op Ameland. Tot 16 mei 1854 was dit de kerk van de Waterlandse gemeente, en werd ook wel Blauwe Schuur genoemd. Vanaf die datum zijn de twee stromingen, de gemeente van de Oude Vlamingen of Jan Jacobs gemeente en de Waterlandse gemeente, samen verder gegaan als "de Doopsgezinde Gemeente op Ameland". Het kerkgebouw van de Jan Jacobs gemeente is toen afgestoten. Al veel eerder, namelijk in 1804, is de Vlaamse gemeente, welke ook wel Foppe Ones- of Lausomsgemeente genoemd werd, in de gemeente van de Oude Vlamingen op gegaan en is de kerk van de Vlaamse gemeente afgestoten.

U fietst rechtsaf en blijft op de Burgemeester Waldaweg in.

25. Johan Benjamin William Bolomey

Altitude: 6 m
Adres: Van Heeckerenstraat 10A, 9163 GZ Nes, Nederland

Johan Benjamin William Bolomey was burgemeester van 1906 tot 1942. Gedurende zijn burgemeesterschap onderging Ameland een metamorfose van een sterk geïsoleerde gemeenschap naar een gebied vol toeristische activiteiten. En dus is er ook naar hem een straat vernoemd.

Eerste weg links de Marten Janszenstraat door.

26. Marten Janszen

Altitude: 6 m
Adres: Marten Janszenstraat 2, 9163 HW Nes, Nederland

De Marten Janszenstraat is genoemd naar een commandeur, een collega van Hidde D. Kat. Het schip van M. Janzen, "Het Witte Paard", raakte tegelijk met nog vele andere schepen vast in het ijs bij Groenland (1777). Janszen overwinterde met nog enkele van zijn bemanningsleden bij de Eskimo's nadat hij vele bemanningsleden had moeten zien verdrinken en doodvriezen. Ook hij schreef bij zijn thuiskomst een dagboek over deze rampreis.

De Van Heeckerenstraat / Kardinaal De Jongweg oversteken.

27. Van Heeckeren

Altitude: 6 m
Adres: Marten Janszenstraat 1, 9163 HW Nes, Nederland

De Van Heeckerenstraat is een straat die genoemd is naar drie generaties Van Heeckeren. O.a. naar Daniël Wigbold Crommelin baron van Heeckeren. Hij werd op 3 juni 1837 "grietman" van Ameland. In 1851 werd de term burgemeester ingevoerd, zodat hij de eerste burgemeester van Ameland werd. Hij diende Ameland een ongekend lange periode van 51 jaar en overleed op 77 jarige leeftijd in 1888. Deze burgemeester was zo vooruitstrevend, dat hij een Noordzeebadinrichting oprichtte op 15 juni 1854. Er werd bij Nes in de duinen een badhuis gebouwd, waar men warme baden kon krijgen en er werden twee badkoetsen aangeschaft, waarmee de 'bad'gasten een eind de zee in werden gereden, om van daaruit in de Noordzee te baden. Het geheel was bedoeld als kuurcentrum, maar moest na enkele jaren reeds worden gesloten omdat de verwachte grote stroom badgasten uitbleef. Van Heeckeren was zijn tijd ver vooruit.

28. Eerste Amelander boterfabriek

Altitude: 6 m
Adres: Marten Janszenstraat 4, 9163 HW Nes, Nederland

Het bedrijf op nr. 4, waar nu de Fa. Kiewiet Doe-het-Zelf gevestigd is, was vroeger de eerste Amelander boterfabriek. Deze handkrachtfabriek werd in 1896 in een oude timmermanswerkplaats annex boerderij gebouwd. In 1902 werd dit een fabriek op stoomkracht. Naast de fabricage van boter was er in 1912 ook een graanmalerij. In 1918 kwam er de eerste elektriciteitscentrale van Ameland. De naam van het bedrijf was toen "N.V. Elektrisch Bedrijf, Graanmalerij en Zuivelfabriek".

Pas in de tweede wereld oorlog sloten de boeren van Nes en Buren zich bij de zuivelfabriek van Hollum aan. Tot 1953 was de elektriciteitscentrale hier gevestigd.

29. Kerkplein

Altitude: 6 m
Adres: Marten Janszenstraat 3, 9163 HW Nes, Nederland

Het Kerkpleintje is links. Aan dit pleintje staan diverse mooie commandeurswoningen.

30. Nederlands Hervormde Kerk

Altitude: 5 m
Adres: Kerkplein 1, 9163 HB Nes, Nederland

De Nederlands hervormde kerk op het kerkpleintje is gebouwd in 1734.

Aan het eind van de Marten Janszenstraat links, de Van der Stratenweg uit fietsen.

31. Kerkepad

Altitude: 4 m
Adres: Kerkepad 1A, 9163 HH Nes, Nederland

Via het Kerkepad kon men naar de oude doopsgezinde kerk (stond rechts) lopen en naar de Nederlands hervormde kerk (links).

Aan het eind van de v.d. Stratenweg kijken we de "Torenstraat" in.

32. Schuilkerk

Altitude: 4 m
Adres: Torenstraat 8, 9163 HE Nes, Nederland

Torenstraat nr. 10; Toen in 1580 het placaat werd ingevoerd en elke godsdienst anders dan de gereformeerde (= herv.) verbood, werd de katholieke kerkdienst in de kelder van de hier vroeger staande woning gehouden. Dit werd een 'schuilkerk' genoemd.

33. Reddingboothuis

Altitude: 4 m
Adres: Torenstraat 18A, 9163 HE Nes, Nederland

Nummer 18 is gebouwd in 1900 als Reddingboothuis. In 1824 kreeg Ameland haar eerste roeireddingboot gestationeerd en wel hier in Nes. Dit was een onzinkbare Groenlandse roeiboot waarmee veel reddingen zijn verricht. Twee jaar later kreeg Hollum zijn reddingboot. In 1937 werden de boten gemoderniseerd en werd in Hollum een motorstrandreddingboot geplaatst. In 1947 is de Redding-Maatschappij in Nes gestopt met de roeireddingboot.

We fietsen rechts de Jan Jacobsstraat in. Vervolgens de eerste weg links de "Kolkweg" in en dan eerste straat rechts de Lijnbaan door.

34. Lijnbaan

Altitude: 4 m
Adres: Lijnbaan 4, 9163 HN Nes, Nederland

De Lijnbaan is genoemd naar de tijd dat Ameland nog een rijke vissersvloot had. In de vorige eeuw, werd hier touw gemaakt. Met het verdwijnen van de vissersvloot, verdween ook deze industrie.

Rechtsaf de Reed in.

35. Reed

Altitude: 4 m
Adres: Lijnbaan 1, 9163 HN Nes, Nederland

Reed is een Amelander woord voor 'wagenpad'.

Linksaf de Jan Jacobsstraat in.

36. Jan Jacobsstraat nr. 1

Altitude: 4 m
Adres: Jan Jacobstraat 1, 9163 HG Nes, Nederland

Deze straat is genoemd naar de kerk van de Jan Jacobs gemeente, die tot ca. 1854, op deze plaats gestaan heeft. Toen Jan Jacobs van Harlingen in 1599 de bepalingen omtrent de weerloosheid en het tegengaan van de kinderdoop in gemengde huwelijken wilde verscherpen, kon Pieter Jeltjes van Kollum zich daarmee niet verenigen. Dit verschil van opvatting leidde tot een nieuwe scheuring en het ontstaan van het Jan Jacobsvolk en het Pieter Jeltjesvolk.

De Vlaamse gemeente van Ameland koos voor Jan Jacobs en werd sinds die tijd Jan Jacobsgemeente of gemeente van de Oude Vlamingen genoemd. Jan Jacobs is overleden in 1612.

De Molenweg oversteken.

37. Molen 'Phenix'

Altitude: 3 m
Adres: HP, Molenweg, 9163 HP Nes, Nederland

De molen draagt de naam "Phenix" wat betekent: "uit de as herrezen". Hij dateert van 1880. De molen is laag, maar vangt genoeg wind, omdat hij op het "möllensduun" staat. In 1629 is op deze plek de eerste molen gebouwd door Watse Jacobs. In 1757 treffen we als eigenaar-molenaar Martjen Foppes aan die de molen toen verkocht aan Laus Teunis en Jelle Dirks voor ƒ5300,-. De waarde van het bedrijf ging kennelijk tegen het eind van de 18e eeuw achteruit, want in 1800 werd het op een publieke veiling voor slechts ƒ600,- verkocht aan Gerrit Hartmans. Deze kon echter de koopsom niet opbrengen en Pieter Tiemans Boelens werd de nieuwe eigenaar.

Tijdens een hevige storm in 1834 werd de molen verwoest. De nieuwe molen die daarna gebouwd werd kreeg de naam "De Hoop". Deze molen is tijdens een onweer in 1880 na blikseminslag afgebrand, waarna hij als Phenix "uit de as herrees".

Door de Noorderweg, vervolgens linksaf de Paasduinweg in en vrijwel direct rechts het Bramenduinenpad op. Door fietsen tot aan de algemene begraagplaats.

38. Algemene Begraafplaats

Altitude: 3 m
Adres: Bramerduinenpad 13, 9163 KG Nes, Nederland

Op de Algemene Begraafplaats vinden we o.a. de mooie grafsteen van Kemp Drieuwes v.d. Laag (rij 2), de stenen van de familie van Heeckeren (rij 8) en vooraan in rij 14 en 15 de oorlogsgraven.

Op de begraafplaats hebben enkele kerken gestaan. De eerste kerk was gebouwd in de periode 1000-1100. De laatste kerk werd na 1734 niet meer gebruikt en de restanten zijn in 1752 opgeruimd. Tot de reformatie in 1580 was dit de Rooms-Katholieke kerk van Nes en Buren.

We gaan nu rechtsaf, en weer rechts. We fietsen op de Kardinaal de Jongweg en fietsen langs de katholieke kerk.

39. Rooms Katholieke kerk

Altitude: 3 m
Adres: Kardinaal de Jongweg 33, 9163 HZ Nes, Nederland

Deze kerk wordt ook wel een Cuyperskerk genoemd, omdat hij werd ontworpen door de beroemde P. Cuypers. De kerk werd gebouwd in 1879, nadat het oude katholieke kerkje een bouwval was geworden. De kerk stond in zijn beginjaren ver buiten het dorp, zodat de mensen uit Buren er ook gemakkelijk ter kerke konden gaan. Nu is hij rondom ingebouwd.

In 2013 is de kerk grotendeels door brand verwoest en in 2016 weer in gebruik genomen. Randolph Algera is verantwoordelijk voor het ontwerp van het bijzondere interieur, waaronder de glas-in-lood ramen.

40. de Toel

Altitude: 4 m
Adres: Kardinaal de Jongweg 29, 9163 HZ Nes, Nederland

de Toel is het centrum van Stichting Sociaal Cultureel werk 'Ameland'. Het vroegere patronaatsgebouw van de Katholieke kerk en de oude Rooms-Katholieke Kardinaal de Jong-school. Een toel is ook het centrum van een wiel, waar al de spaken bij elkaar komen.

41. Standbeeld van kardinaal Johannes de Jong

Altitude: 4 m
Adres: Kardinaal de Jongweg 19A, 9163 HX Nes, Nederland

De kardinaal Johannes de Jong leefde van 1885 tot 1953. Hij was aartsbisschop van Utrecht. Het beeld is gemaakt door Frans Ram.

42. Brandweerhuuske

Altitude: 4 m
Adres: Kardinaal de Jongweg 19A, 9163 HX Nes, Nederland

Het Brandweerhuuske werd vroeger gebruikt als onderkomen voor de brandweer. Nes kreeg in 1890 de eerste brandspuit.

We fietsen rond het beeld van de Kardinaal en gaan weer terug. Eerste weg rechts de Polderweg in. Op de Polderweg nemen we de tweede straat rechts en gaan de Miedeweg langs. Kruispunt oversteken en links de Reeweg op..

43. Reeweg

Altitude: 1 m
Adres: Reeweg 4, 9163 GV Nes, Nederland

De Reeweg is genoemd naar de rede van Nes. Voordat de oude steiger was aangelegd, lieten de vrachtschepen zich droog vallen op de rede van Nes. Daarna kwamen de boeren met paard en wagen om de schepen te lossen en te laden.

44. Achterdieken

Altitude: 0 m
Adres: Reeweg 1, 9163 GT Nes, Nederland

De Achterdiekenweg rechts, is nu de rondweg om de zuid-westkant van Nes, genoemd naar de oude dijken waar deze weg omheen loopt. Aan de rechterkant is nog een mooi stuk van de oude zeedijk te zien.

45. Oude steiger

Altitude: 2 m
Adres: Oude Steiger 1, 9163 GV Nes, Nederland

De Òde steiger is in 1889 aangelegd en later vergroot. In het begin van de jaren zestig is de tegenwoordige steiger aangelegd en daarna diverse malen veranderd. Tussen de beide steigers is de jachthaven aangelegd.

De rotonde via het fietspad linksom oversteken en rechtdoor over de dijk. Dan direct rechtsaf onder de dijk en langs het wad fietsen tot de Ballumerbocht.

46. Ballumerbocht

Altitude: 1 m
Adres: Smitteweg 26, 9162 EC Ballum, Nederland

Hier losten beurtvaarders hun lading voor Hollum en Ballum. Er werd in de Ballumerbocht veel kou geleden en zwaar werk verricht. Ook werden hier matten gemaakt van rijshout voor de zinkstukken, die dan naar de zuid-westkant van het eiland werden gesleept en daar werden afgezonken door er met handkracht basaltblokken op te werpen. De zinkstukken moesten de teruggang van de kust tegengaan.

Vanaf 1864 tot 1979 voeren de beurtschippers Bruin uit Hollum vele goederen af en aan. Van Ameland af werd o.a kaas en roomboter van de Hollumer zuivelfabriek vervoerd en men bracht turf en steenkool terug en natuurlijk veel bouwmaterialen en passagiers. Alles moest met de hand met behulp van lieren geladen en gelost worden.

Ook heeft de firma Olivier en Van der Geest hier ruim 10 jaar lang een vracht- passagiersdienst geëxploiteerd op Zwarte Haan in Het Bildt-Friesland.

47. Stroomleidam

Altitude: 0 m
Adres: Unnamed Road, 9162 Ballum, Nederland

Recht voor ons, bij de Stroomleidam is de nieuwe werkhaven van Rijkswaterstaat. De stroomleidam is aangelegd in 1847 om te voorkomen dat de waddenkust aan de oostzijde van de dam nog verder zou uitslijten.

De Amelander reddingboot heeft er zijn vaste ligplaats.

48. Museumhaven Zeemanshoop

Altitude: 1 m
Adres: Smitteweg 26, 9162 EC Ballum, Nederland

Museumhaven Zeemanshoop; De Ballumerbocht wordt niet alleen door de reddingboot en werkverkeer gebruikt, maar ook door een aantal oldtimer reddingboten. De boten zijn in particulier bezit. De bekendste is waarschijnlijk de Neeltje Jacoba die niet alleen als reddingboot een roemrucht verleden heeft.

We gaan rechtsaf en houden rechts aan. Bij de beeldengroep van de dijkwachters blijven we even staan.

49. De Diekwachters

Altitude: 1 m
Adres: Smitteweg, 9162 Ballum, Nederland

Aan het beeld is te zien hoe de dijkwachters vroeger bij stormvloed de dijk bewaakten. Deze door Frans Ram gemaakte beelden zijn geplaatst in 1991 toen de gehele Amelander zeedijk op deltahoogte was gebracht. 2015-2018 is de dijk nogmaals versterkt. Ook nu nog, met de op deltahoogte gebrachte zeedijk, heeft waterschap De Amelander Grieën bij hoge stormvloed dijkwachters paraat.

We vervolgen de weg en gaan links de Reeweg in langs de gemeentewerf.

50. De Kronkel

Altitude: 1 m
Adres: Reeweg 4, 9162 ED Ballum, Nederland

In de garnalendrogerij werden de gevangen garnalen gedroogd om tot vismeel te worden verwerkt. In de 2e wereldoorlog werden hier ook kokkels gekookt.

In de `70 jaren was het een discotheek 'De Kronkel'.

51. Loswal

Altitude: 0 m
Adres: Reeweg 4, 9162 ED Ballum, Nederland

Voordat in de Ballumerbocht een loswal was gemaakt lieten de vrachtschepen zich droog vallen op de ree, waarna de schepen werden gelost en geladen door boeren met paard en wagen.

We vervolgen onze weg rechtsaf richting Nes.

52. Môldiek

Altitude: 1 m
Adres: Möchdijk, Ballum, Nederland

Links, is tussen de jaren 1846-1851 de Môldiek tot stand gekomen, die de duincomplexen van Hollum, Ballum, Nes en Buren met elkaar verbond, en het gevaar van splitsing van het eiland door de slenk bezwoer. De dijk is gemaakt met 'môlbô'den' (werktuigen), getrokken door paarden.

53. de Hoge Diek

Altitude: 0 m
Adres: Verbindingsweg 21, 9163 GC Nes, Nederland

Toen het waterschap "De Grieën (Hollum/Ballum) al voor de eerste wereldoorlog besloot een "echte" dijk te maken, was het Waterschap "Nes/Buren" nog niet zover. Zij wilde nog niet meedoen. Daarom liet het Waterschap "De Grieën" de dijk ombuigen naar de duinen. Nu een "historische grens" tussen oost en west: de Hoge Diek. De aanleg van de nieuwe zeedijk duurde van 1913 tot 1915. Waterschap "Nes/Buren" maakte zijn dijk in de jaren 1927-1930.

54. De Slink

Altitude: 0 m
Adres: Nes, De Middelpolle, 9163 GA Nes, Nederland

De Slink; rechts. Bij een stormvloed in 1686 voer een schip door de slenk van de Noordzee naar de Waddenzee. Het eiland was toen even in tweeën. De slenk placht bij stormvloed op te zwellen tot een vervaarlijke snel stromende rivier. Hoe gevaarlijk die passage soms was, ondervond de doopsgezinde diaken Sipke Jurjens op zondag 29 november 1795. Hij had 's ochtends in de Vermaning van Ballum gepreekt, maar werd daarna op de terugweg naar Nes door de sterke stroom verrast en verdronk.

U rijdt nu Nes in. Het einde van de route.